اطلاعات جامع و علمی درباره گیاه دارویی چای ترش ( چای مکی ) ۲ | طب ایرانی

سلامتی

اطلاعات کامل و علمی درباره گیاه دارویی چای ترش ( چای مکی ) ۲

طب سنتی و مکمل, گیاهان دارویی

۶ دیدگاه
۵,۳۸۰ بازدید

تکنولوژی تولید

کاشت

چای مکی معمولاً بوسیله بذر افزایش می شه، اما بعضی وقتا به آسونی از راه قلمه رشد می کنه. این روش گیاهان کوتاه تری بوجود میاره که به صورت کشت مخلوط در بین درختان و گیاهان دیگه کاشته می شه ( مثلاً همراه با سه محصول دیگه ) و در هند این روش عادی تره. اما کارکرد کاسبرگها تقریباً پایینه (Morton,1987 ). چون گیاهی با ریشه های عمیقه در جفت و جور بستر بذر شخم عمیق تا عمق ۲۰ سانتی متر پیشنهاد می شه. اگه این گیاه فقط واسه تولید کاسبرگ کشت شه، زمان مناسب کشت در فلوریدای جنوبی اردیبهشته. کلا کشت اون در فلوریدا معمولاً از فروردین تا اواخر مرداده. اگه کشت واسه شاخ و برگ باشه ( رشد سبزینه ای ) بذر رو میشه در اسفند و بدون تنک کردن کاشت (Morton,1987 ). در هندوستان کشت در فروردین ماه انجام می شه. واسه باغچه های خونگی، بذر روسل بطور مستقیم در ۱۵ اردیبهشت در ردیفایی کشت و بعد از جوونه زنی بفواصل یه متری تنک می شن (James&Duke,1983 ). بذرها بیشتر در اول بهار در گلخانهای گرم کشت می شه و به سرعت رشد می کنه. اگه رشد اونا رو هرساله در نظر بگیریم در اول تابستون قسمتای اصلی اون شکل میگیره و باید به وسیله چارچوب از اونا باید مراقبت شه تا رشد اونا به طور کامل شکل گیرد. اگه بخوایم به عنوان یه گیاه چند ساله مورد کشت قرار بگیره باید سال اول رشد رو در گلخانه و در اوایل تابستون از گلخانه خارج تا مورد پرورش قرار گیرد. قلمه چوبی نشده باید در ماه های تیر و مرداد در چارچوب باید باشه. در طول مدت زمستون این گیاه باید در گلخانهای گرم مورد پرورش قرار گیرد و پس از آخرین سرما از گلخانه خارج شه. واسه تولید کاسبرگ ، بذرها باید تو یه بستر مناسب کشت شن وقتی که گیاهچها به ارتفاع ۱۰- ۵/۷ سانتی متر رسیدن، به فواصل روی ردیف ۶/۱- ۳/۱ متر و فواصل بین ردیف ۲/۳ – ۲ متر نشاء می شن. اما بذرها معمولاً مستقیما در مزرعه، به مقدار ۶-۴ بذر در هر کپه کشت می شن، کپها به فاصله ۸/۱- ۹/۰ متر روی ردیف و ۳- ۵/۱ متر بین دو ردیفه، در مرحله ۳- ۲ برگی گیاهچها به اندازه ۵۰ درصد تنک می شن (Morton,1987 ). در کوازولو- ناتال کشت بذرها در پلاتهای به فاصله ۱- ۸/۰ متر روی ردیف و ۵/۱ – ۲/۱ متر بین دو ردیفه، که تراکم۱۰۵۰۰- ۶۸۰۰ بوته در هکتار و عمق کشت ۵/۱-۱ سانتی مترمی باشه. در هندوستان در اوایل فصل باران فروردین کشت در کپهای به فاصله ۱۵ × ۱۵سانتی متر در عمق ۵/۰ سانتی متر کشت می شه. در مناطق معتدل به عنوان محصول تابستانه کشت می شه، میوه اون نمی رسه و گیاه اون قابل استفاده س. کشت می تونه با یه بذرکار مدرن انجام شه و بعد نیاز داره با دست تنک شه یا بذر می تونه دستی کشت شه. یه ذرت کار کوچیک می تونه واسه کشت دانه های این گیاه مناسب باشه. با در نظر گرفتن نفوذ ریشه های اون در خاک و توجه به اهمیت کنترل علفهای هرز، اجرای شخم عمیق قبل از کاشت و اضافه کردن ۱۰ تا ۱۴ تن کود دامی به خاک پیشنهاد شده. در مناطقی که منبع آبیاری بارندگیه، بهترین زمان کشت بذر شروع فصل بارندگیه. اندازه بذر طبق روش کشت و نوع استفاده فرق می کنه و بین ۱۱ تا ۲۲ کیلوگرم در هکتار فرق داره. وجود رطوبت کافی خاک در موقع کاشت لازم بوده و لازمه بین ۳۲-۲۰ درصد باشه. ازدیاد چای ترش معمولاً از راه دانه انجام می شه. در هند معمولاً به دو روش بذور کشت می شن: ۱- دست پاش ۲- خطی، کشاورزان در هند بیشتر از راه دستپاش استفاده می کنن که پس از آماده سازی زمین، بذور به صورت ضربدری پخش شده و بعد با ماله روی دانه ها پوشونده می شه (۴۳). اندازه بذر مصرفی در هکتار در روش دست پاش ۱۵ تا ۱۷ کیلوگرم و خطی ۱۲-۱۰ کیلوگرم پیشنهاد شده (۴۱). در روش خطی فاصله ردیفا ۲۵ تا ۳۰ سانتی متر و روی ردیف ۷ تا ۱۰ سانتی متر پیشنهاد شده در روش دستپاش بعد از گذروندن چهار هفته از رشد گیاه باید به فاصله ۱۵-۱۲ سانتی متر گیاه رو تنک کرد. واسه جلوگیری از حمله بیماریها قبل از کشت بذور با قارچ کش تیمار می شن در روش نشاء کاری وقتی که بوتها در خزانه به ارتفاع ۱۰-۵/۷ سانتی متر رسیدن آماده انتقال به مزرعه هستن (۴۷ و ۵۲).

داشت

۱- کود دهی

در جاوا واسه کود سبز قبل اینکه دانه ها شروع به رسیدن و بیشترین حد تعداد ۵ دانه رسیده بیشتر مشاهده نشه به خاک برگردانده می شه (Games&Duke,1983 ). در جاوا هم اینکه اندازه کود شیمیایی پیشنهاد شده واسه روسل، ۸۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار ، ۵۴- ۳۶ کیلوگرم فسفرP2O5 در هکتار و ۱۰۰- ۷۵ کیلوگرم پتاس K2O در هکتار (James&Duke,1983 ). روسل به مصرف نیتروژن جواب مطلوب میده، که در هند بمیزان ۴۵ کیلوگرم در هکتار بشکل کمپوست یا کود مصرفی بهمراه مقدار کمی از فسفات بکار میره (James&Duke,1983). کودهای شیمیایی تجاری براساس فرمولاسیون NPK، ۷-۶-۴ یافته های رضایت بخشی داشته. اضافه کردن آمونیاک رشد رویش رو زیاد می کنه و تولید میوه رو کم می کنه. به هر اندازه که به طور طبیعی به سبزیجات دیگه کود داده می شه به این گیاه هم باید داده شه. اما تنها نصف تا یه چهارم مقداری که معمولا واسه سبزیجات دیگه مصرف می شه، واسه چای مکی باید استفاده بشه (James&Duke,1983 ). بذرهای چای مکی در ماه های فروردین، اردیبهشت و خرداد کشت شن و با ۳۰۰ و ۳۵۰ و ۴۰۰ کیلوگرم سولفات آمونیوم، ۶۰ ، ۱۲۰، ۱۸۰ کیلوگرم پتاسیم و ۳۵۰ کیلوگرم کود فسفر در هکتارکوددهی شدن. و گیاهان تماشاگر با ۴۰۰ و ۳۵۰ و ۳۵۰ کیلوگرم کود نیتروژن، فسفر، پتاسیم در هکتار کوددهی شدن و توجه گردید که بالاترین کارکرد کاسبرگ خشک و کاسبرگ تازه از تاریخای کاشت در ماه اردیبهشت و خرداد و به کار گیری ۳۵۰ کیلوگرم سولفات آمونیم و ۱۲۰ کیلوگرم سولفات پتاسیم در هکتار بدست اومد. تحقیقات در اروپا نشون میده که اندازه کود نیتروژن لازم ۱۳۰- ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار و فسفر ۵۰ – ۳۵ کیلوگرم در هکتار و پتاس ۱۴۰- ۱۱۰ کیلوگرم در هکتار پیشنهاد شده. تولید بیوماس بالا نیاز به مواد غذایی بالایی داره که واسه تولید ۲۰ تن در هکتار بیوماس، نیتروژن۱۰۰ کیلوگرم در هکتار ، فسفر ۱۷ کیلوگرم در هکتار و پتاس ۲۲۰ کیلوگرم در هکتار پیشنهاد می شه. با در نظر گرفتن نیاز چای ترش به نیتروژن، فسفر و پتاسیم اندازه ۱۰۰ کیلوگرم نیتروژن و ۳۱ کیلو گرم فسفر و ۱۴۸ کیلو گرم پتاسیم و ۱۵۲ کیلو گرم کلسیم پیشنهاد شده. فسفر به پیشرفت مناسب ریشه کمک می کنه و پتاسیم که دلیل توانایی تحمل به خشکی، مقاومت به آفات و بیماریها در گیاهان می شه و هم اینکه در بهبود کیفیت فیبرهای تولیدی نقش داره قبل از کاشت مصرف می شه ( ۴۳ و ۶۶).

۲- علفهای هرز

وجین کردن و نابود کردن علفهای هرز در اول فصل رشد لازمه، اما بعد از اینکه گیاه به ۶۰- ۴۵ سانتی متر ارتفاع رسید روی علفای هرز سایه اندازی کرده و باعث حذف علفای هرز می شه (Morton,1987 ). وجین کاری در اوایل رشد گیاه لازم بوده و اولین وجین یه ماه بعد از کشت انجام می شه. معمولا وجین کاری تا هفته پنجم از سن گیاه صورت میگیره(۶۶). علف کش پیشنهاد شده در مزارع چای مکی جهت کارکرد فیبری بیشتر به کار گیری مخلوط پرلمیترین و آمترین بمیزان ۵/۱ لیتر در هکتار. تری فلورالین و آلاکلر بمیزان ۲ لیتر در هکتار از جمله آفت کشهای پیشنهاد شده در زراعت چای مکی به خاطر تولید فیبره (Messiaen,1975 ). به کار گیری علف کش فلوکلرالین که به مقدار ۱ کیلو گرم در هکتار، ۷- ۳ روز قبل از کشت و یه بار وجین دستی در ۳۵ روز پس از کشت باعث کنترل علف هرز شد و کارکرد فیبر بالاتر از ۹۴/۱ تن در هکتار رو موجب شد. به کار گیری فلوآزی فوب – متیل، ۲۰ روز پس از سبز شدن ضعیف ترین کنترل علف هرز و پایین ترین کارکرد فیبری رو موجب گردید. چای مکی به سایه اندازی مقاوم نیس و باید همیشه خالی از علف هرز باشه و وجین کردن در ماه اول کشت لازمه. طی یه آزمایش مزرعه ایی در هندوستان که روی واریته آلتیزیما انجام شد جهت مقایسه روشای جور واجور مدیریت و کنترل علف هرز ، توجه گردید که وجین دستی در ۳۵- ۲۰ روز پس از کاشت بالاترین اندازه کارایی کنترل علف هرز ۶/۹۷ درصد و کارکرد فیبر ۲۰ تن در هکتار داشت. یکی از ترکیبات پیشنهاد شده علف کشها در مزارع چای ترش (جهت حصول کارکرد فیبری) به کار گیری مخلوط پریمیترین و آمیترین به اندازه ۵/۱ لیتر در هکتار (۳۹).

۳- گل دهی

گل دهی از اواخر شهریور یا اوایل مهر شروع می شه و کاسبرگها در آبان و آذر آماده ورداشته. برداشت میوه به روش چینی باعث می شه جوانه های خوابیده فعال شده و دوره گلدهی گیاه تا اواخر بهمن ماه طول بکشه اگه به روش سودانی برداشت شه گیاه در دی ماه از بین میره. هرس اولیه شاخه زایی و نمو بیشتر شاخه های گل دهنده رو زیاد می کنه (۵۶ و ۶۵).

۴- آفات و بیماریها

الف- حشرات

شپشکا بسیار مهم هستن. شپشکا بهترین زمان سمپاشی واسه کنترل اونا در بهار زمانیکه جوون هستن و حرکت می کننده . سمپاشی باید در زمانیکه شپشکا سفید و کوچیک هستن شروع شه و از اسفات و فن پیروکسی میت و یه محلول شوینده ضعیف استفاده شه .به کار گیری دی متواتا هم واسه کنترل اونا موثره. در استرالیا سه گونه سوسک با اسمای علمیbreweri Nisotra ، Lagris cyanea، Rhyparida disco Punctulata به برگهای جوون حمله می کنن (Morton,1987 ). روسل سفید شدیدا به وسیله سوسک کاکائو با نام علمی Steirastoma breve مورد حمله قرار میگیره. اما در ترینیداد کشت مخلوط با روسل قرمز اندازه آلودگی رو کاهش داده. آفات کم اهمیت مانند پولک داران یا فلس داران با نام علمی Hemichionaspis aspidistrae ، Coccus hesperidum شاخه ها و ساقه ها رو مورد حمله قرار میدن ( Morton,1987 ). شته زرد، با نام علمی Aphis gossypii ، که به برگها،گله ها و جوانه ها خسارت می زنه (Morton,1987) . شتها حشراتی مکنده با بدنی نرم هستن که میشه به وسیله صابون مایع ۱ قاشق غذا خوری در گالن یا با فشار شدید آب اونا رو نابود کرد. آفت غوزه پنبه با نام علمی ( Dysdercus suturellus ) به کاسبرگهای رسیده خسارت وارد می کنه. . چای مکی به آفت کشها بسیار حساسه. بهترین زمان اسپری آفت کش ها اوایل صبح یا غروب آفتاب در دمای کمتر از ۲۷ درجه سانتیگراده . و باید هر دو سطح برگ سمپاشی شن . گیاهان باید ۲-۱ روز قبل از سمپاشی آبیاری شن . مالاتیون و متومیل واسه چای مکی ضرر دارن . بیشتر آفات چای مکی رو میشه بوسیله ۱ قاشق از اسفات ۷۵ درصد یا ۲/۱ قاشق از فلووانیلیت حل شده تو یه گالن آب کنترل کرد.

سوسک برگ خوار

این حشره به نام isotra orbiculatate Nه و از برگ چای ترش تغذیه می کنه و از آفات مهم در کشور هندوستانه.

آفت Pseudococcus virgatus

یکی از مهم ترین آفات چای مکی در بنگلادشه. آلودگی مزرعه در تیر شروع و جمعیت آفت در نیمه آخر مرداد به بالاترین درجه خود می رسه . و شدت خسارت این آفت بیشتر از ۸۵- ۶۵ درصده. درزمان فصل زراعی دو نسل داره . زمستون رو روی Hibiscus cestrum nocturnum ، Esculentus و یه سری گیاهان زینتی بسر می بره.

کنترل: دشمنان طبیعی اون لارو شکارچیان Spalgis epius و Scymnus castaneus هستن . مصرف دیازینون یافته های زیادی داشته .

زنجرک Amrasca biguttula

این زنجرک چای مکی رو مورد حمله قرار میده . نمفا و بالغین زیر برگا گذاشته شده و شیره گیاهی رو می مکند. علائم : برگهای آلوده چروکیده شده و در آخر زرد می شن . لبه برگها قرمز یا قهوه ای شده و گیاهان آلوده کوتوله می شن. مقابله : جلوگیری از کاشت گیاهان خونواده مالواسه (Malvace) ، سولاناسه (Solanace ) در جوار هم دوری شه. به کار گیری متیل دیمتیونE c 20 در ۵۰۰ میلی لیتر در ایکر، دی متوات امولسیون شونده ۳۰ درصد به اندازه ۳۰۰ میلی لیتر در ایکر ، مونوکروتوفوس wsc36(کنستانتره قابل حل در آب) در ۴۰۰ میلیتر در ایکر مخلوط با mc5/0 صابون مایع در هر لیتر از محلولهای اسپری.

کرم خاردار پنبه Earias insalana

از آفات مهم H.Sabdariffaه . میزبانای دیگه اون کتون و ذرته . این آفت بیشترً به میوه حمله می کنه و بیشتر از ۲۰ درصد خسارت به کپسولهای چای مکی می زنه. در فلوریدا سفیدکای سطحی باید کنترل شن هم اینکه Phoma sabdariffae خساراتی رو بوجود میاره . هم اینکه به وسیله عوامل زیر از جمله Aecidium hibiscisurattense، Alternaria macrospora، Cercospora abelmoschi، Phytophthora parasitica ، Sclerotium rolfsll مورد حمله قرار میگیره. گیاهانی که به وسیله بیماریهای لکه برگی مورد حمله قرار می گیرن با استفاده قارچ کشا، کنترل می شن.

ب- باکتریها

باکتری Bacillus solanacearum از روسل جداسازی شده. در بین بقیه آفات که به روسل حمله می کنن می تونیم از Anomis erosa،Cosmophila erosa، Nistora gemella،Phenacoccus hirsutus،Tectocoris diophthalmus ، نام ببریم

۳- ویروسا

گیاهان روسل به وسیله تعدادی از ویروسا مورد حمله قرار میگیره از جمله ویروسا پیچیدگی برگ پنبه، ویروس موزائیک زردی رگبرگ.

۴- قارچها

پوسیدگی ریشه

رطوبت نسبی زیاد درزمان ماه های خرداد و تیر می تونه به گسترش این مریضی کمک کنه، حضور رطوبت بالا در خاک به مدت زیادی این مریضی رو باعث می شه، گیاه پژمرده شده و کم کم خشک می شه(۵۵). این مریضی در اثر قارچ Rizoctonia bataticola به تنهایی یا با ترکیب با قارچ Fusarium oxysporua به وجود میاد. به وسیله سموم جیوه ای یا کاپتان که بذور رو قبل از کشت با اون آغشته می کنن کنترل اون انجام می شه.(۵۵)

پوسیدگی چشمی

مریضی روی ساقه به شکل نقطه های قهوه ای رنگ ایجاد شده بعد پیشرفته و به هم وصل

می شن که در آخر باعث آلوده شدن ساقه و شکستن اون می شه این مریضی در اثر قارچ Myrothecium roridum ایجاد میشه. با سموم قارچ کش مقابله انجام می شه (۵۹).

پوسیدگی ساقه

این مریضی در اثر قارچ Phytophthora paraititica به وجود اومده میدون عمل این قارچ هم در خشکی و هم در آبه ساقه آلوده شده مشکی رنگ شده و گیاه از بین میره یه مریضی مهم در مزارع چای ترش هنده و فعلاً بوتهایی که مقاوم به این مریضی باشه وجود نداره. این قارچ دامنه میزبانی بزرگی از جمله گوجه فرنگی، لوبیا ، پیاز ، توت فرنگی، چای مکی داره. علائم مریضی در چای مکی به شکل پوسیدگی ساقه ظاهر شده و از سطح خاک به سمت بالا گسترش پیدا میکنه و ایجاد پژمردگی می کنه. کنترل: تو یه آزمایش تاثیر چند قارچکش سیستمیک و غیر سیستمیک روی مریضی پوسیدگی ساقه و طوقه بررسی شد . Calixin ( تری دمورف ) و Kitazin ( IBP ) بهترین تیمار کننده های بذر بودن . واسه تیمار خاک دی فولاتان ( کاپتافول) بیشترین کارایی رو داشت و بعد اون Blitox ( آکسی کلریدمس) بیشترین تاثیر رو داشت و دی تون z-18 ( زنیب) و دی تون m-45 ( مانکوزب) اثر کمتری داشتن. تو یه آزمایش دیگه بکار بردن قارچ کشای دی فولاتان ( کاپتافول) و ترزان وقتی که قبل از تلقیح در خاک بکار برده شن باعث کاهش خسارت می شن. در تحقیقات آزمایشگاهی علیه Ph.Parasitica با بکار بردن۵w agrosan (استات تولیل مرکوری) در P.P.M 79 بطور کامل از جوونه زدن زئوسپورها جلوگیری کرد. اثر تاریخ کاشت روی گسترش مریضی در روسل بررسی شد. این مریضی به وسیله اکسی کلرید مس ۵۰ درصد به اندازه ۳ کیلوگرم در هکتار قابل کنترله(۵۵). در مورد پوسیدگی ساقه یه آزمایش مزرعه ای درزمان سالای ۸۶-۱۹۸۴ در هند، بنگال غربی و چند کشور دیگه انجام شد. بیشترین محصول وقتی به دست اومد که گیاهان در اول فروردین کاشته شده و در هفته سوم آبان برداشت شدن. چون در این فاصله گسترش مریضی دارن. تو یه بررسی دیگه تأخیر در تاریخ کاشت چای ترش فیبری از اول اردیبهشت به اول تیر باعث کاهش محصول فیبر از ۵/۳ تن در هکتار به ۶/۰ تن در هکتار گردید و درصد گیاهان آلوده به Phytophthora از ۲/۹ به ۸/۴۱ درصد زیاد شد. به ازای هر واحد افزایش محتوای رطوبت خاک ( تو یه گلدان آزمایشی) اندازه آلودگی فایتوفترایی به نسبت زیادی( ۱/۱ درصد) زیاد شد. محتوای رطوبت ۶۵ درصد بالاترین حدی بود که در بالاتر از اون هیچ افزایش بیشتری در شدت مریضی رخ نداد (۹). سطوح جور واجور کودهای ازت، فسفر، پتاس روی پیشرفت مریضی بررسی شد. پتاسیم و نیتروژن خیلی روی پیشرفت مریضی نقش دارن در حالی که هیچکدام از ترکیبات NK , NP , PK, NPK اثر زیادی در پیشرفت مریضی ندارن. این داده ها نشون میده که گسترش مریضی با به کار گیری کودهای کامل تحت اثر قرار نمی گیره(۹). در تحقیقات آزمایشگاهی علیه ph.parasitica روی چای مکی w 5 agrosan (استات تولیل مرکوری) در p.p.m 79بطور کامل از جوونه زدن قارچ جلوگیری کرد. هم اینکه بذرهای خشک با مانکوزب به اندازه ۳ گرم در ۱ کیلوگرم تیمار شده از رشد این قارچ جلوگیری کرد(۹). درزمان سالهای ۱۹۶۸-۱۹۸۴ در هند، بنگال و چند کشور دیگه انجام شد. بیشترین محصول وقتی بدست اومد که گیاهان در اوایل فروردین کاشته شده و در هفته سوم مهر برداشت شدن، چون در این فاصله گسترش مریضی کمتر بود. درجه گرما خاک و اندازه بارندگی رابطه معنی داری با گسترش مریضی دارن. تو یه آزمایش دیگه تاخیر در تاریخ کاشت چای مکی فیبری از اول اردیبهشت به اول تیر باعث کاهش محصول از ۵/۳ تن در هکتار به ۶/۰ در هکتار گردید و درصد گیاهان آلوده به فیتوفترا از ۲/۹ به ۸/۴۱ درصد زیاد شد. نکاتی که واسه کاهش خسارت فیتوفترا باید رعایت کرد: ۱- کاشت محصول در زمینای زهکشی شده ۲- کاشت خیلی زود محصول ۳- کاشت بیشتر از دو سال محصول تو یه زمین

پوسیدگی برگ

این مریضی بیشترً در کشور هندوستان هست. عامل اون قارچ Phoma-sabduriffaeه. اول قارچ به نوک برگها حمله کرده و دلیل مشکی رنگ شدن اون می شه. با پیشرفت مریضی تموم برگ مشکی می شه که نشون دهنده آلودگی کامل برگه، برگهای آلوده از بوته جدا شده و در آخرً روی رشد گیاه اثر نامطلوبی میذاره(۵۵) .

عامل پوسیدگی ریشه Fusarium Soloni

عامل پوسیدگی ریشه Fusarium Solaniکه باعث پوسیدگی ریشه چای مکی در هند شده. Fusarium Oxysporium از چای مکی جدا شده که باعث پژمردگی آوندی می شه.

نماتد

یکی از دشمنان طبیعی و اصلی روسل نماتد گره ریشه، با نام علمی Heterodera rudicicolaه .

مریضی ایجاد کننده گال، این مریضی به وسیله Meloidogyne incognita در چای ترش ایجاد میشه و به سرعت پیشرفت پیدا می کنه در خاکهای مزروعی شنی این مریضی بیشتر شایع بوده و بهترین راه کنترل اون کشتای تناوبیه(۵۵)

برداشت

۱- کاسبرگ

اولین میوه ها ۳ هفته بعد از گل دهی آماده ورداشته. میوه ها باید قبل از ظهور هر گونه بافت چوبی در کاسبرگ جمع آوری شن، در این مرحله کاسبرگها نازک، پیچیده و گوشتی هستن و کپسولها به آسونی جدا می شن کاسبرگها حدوداً ۴۰ تا ۵۰ روز بعد از ریزش گلبرگها به بیشترین حد اندازه خود می رسن. جدا کردن کاسبرگها از کپسول و خشک کردن اونا باید در کمترین زمان ممکن انجام شه وگرنه کپکا خیلی سریعً رشد کرده باعث فساد کاسبرگها می شه (۵۹). میوه ها دائم از پایین به بالا می رسن به بیان دیگه گل آذین از پایین به بالا می رسه. برداشت میوه ها در صبح راحت تر از انتهای روزه اگه برداشت دیر شه دمگلا سفت شده و باید از قیچی باغبانی استفاده کرد (۶۰). شروع گلدهی از شهریور تا مهره و برداشت کاسبرگها در ماه های آبان و آذره. زمان برداشت کاسبرگها با رسیدن دانه همزمانه. کاسبرگهای قرمز تازه مرطوب بعد از افتادن گل و قبل از خشک شدن و باز شدن غلاف دانه ها برداشت می شه. هر چی کپسول مدت بیشتری بعد از اینکه دانه ها شروع به رسیدن می کُند روی گیاه بمونه. نور خورشید باعث ترک خوردگی کاسبرگ و فساد اون با در نظر گرفتن نوع رقم و در کیفیت اون موثره. برداشت کاسبرگها با دست انجام می شه و درزمان مرحله برداشت باید واسه جلوگیری از آلودگی با مواد خارجی و زائد اصلا کاسبرگ با زمین یا سطوح آلوده تماس پیدا نکنه. کیسه ها یا مخزنای تمیز باید واسه حمل از مزرعه به محل خشک کردن استفاده بشه. واسه جلوگیری از آلودگی زمان بین برداشت و خشک کردن باید دست کم باشه. برداشت امروزه به صورت روشای متفاوتی انجام می شه. در مکزیک کل گیاه بریده و به محل نزدیکی واسه جدا کردن کاسبرگا برده می شه. در چین تنها کاسبرگهای رسیده بوسیله قیچی باغبانی برداشت می شن و کاسبرگهای خام واسه رسیدن در زمین تا رسیدن باقی می مانند. زمین تقریباً هر ۱۰ روز یه بار تا آخر فصل رشد برداشت می شه. کاسبرگ از غلاف دانه ها بوسیله دست یا فشار دادن یه وسیله نوک تیز به بافت تازه کاسبرگ صورت میگیره و باعث جداسازی اون از غلاف دانه ها می شه. در حدود ۳ هفته بعد از شروع گلدهی اولین میوه ها آماده چیدن هستن. میوه از کاسبرگهای قرمز رنگ بزرگی که تخمدانهای کوچیک دانه رو محاصره کردن تشکیل می شه. میوه ها باید قبل از ظهور هرگونه بافت چوبی در کاسبرگ جمع آوری شن. اونا باید نازک ، پیچیده و گوشتی باشن (James&Duke,1983 ). معمولاً کاسبرگها ۳۰- ۲۰ روز پس از ریزش گلبرگها ، به بیشترین حد اندازه خود می رسن و ۲۰ – ۱۰ روز پس از اون رسیدگی کامل بدست میاد. پس بهترین زمان برداشت ۵۰- ۴۰ روز بعد از ریزش گلبرگهاه. برداشت کاسبرگ از گیاه چای مکی به صورت دستی انجام می شه. اینجوری کپسولها یا به شکل یه چین در انتهای فصل رشد یا طی چند چین متوالی از گل آذینهای گیاه جدا می گردن، در مرحله بعد کاسبرگها از تخمدان کپسول با دست جدا می گردن که پس از اون باید خشک شن . در سودان کشاورزان اجازه میدن دانه به طور کاملً برسه و برگها قبل از برداشت ریزش کنن. کاسبرگها رو میشه ۱۲۰- ۹۰ روز بعد از نشاء کاری برداشت کرد.

۲- شاخ و برگ

جهت به کار گیری شاخ و برگ گیاه واسه تعلیف داما بریدن شاخ و برگ این گیاه در سه مرحله انجام میشه که اولین مرحله از ۶ هفته پس از نشاء کردن شروع شده و ساقه از ارتفاع ۵/۷ تا ۱۰ سانتی متر قطع می شه. دومین مرحله ۴ هفته بعد انجام می شه و سومین مرحله بریدن ساقه حدوداً چهار هفته بعد انجام میشه. بعد گیاهان بریده شده تنک شده و بقیه گیاهان رشد کرده و میوه اون به عنوان یه محصول ثانویه برداشت می شه (۳۱ و ۵۹). پس از اون گیاهان بریده شده، ۲ ردیف از ۳ ردیف حذف می شه و بعد به گیاهان باقی مونده اجازه رشد داده می شه و میوه به صورت یه محصول ثانویه برداشت می شه.

۳- فیبر

بهترین کیفیت فیبر تولیدی از چای ترش موقع گل دهیه که حدود ۳ تا۴ ماه پس از کشت بدست میاد. ساقه ها از سطح زمین برداشت و در دسته هایی منظم در آب خیس می شن و بعد فیبر از ساقه به وسیله دست یا ماشین جدا می شه. الیاف موجود در پوست جهت مرحله بعدی آماده مصرف می شن، یه کارگر در هر روز ۳۶ تا ۴۵ کیلوگرم فیبر تمیز خشک رو جدا می کنه (۳۹). واسه تولید فیبر اندازه بذر مصرفی ۲۲- ۱۱ کیلوگرم در هکتار، که فاصله کشت روی ردیف ۱۵ سانتی متر و بین دو ردیف ۱۵ سانتی متره. در اوایل فصل باران بذز به عمق ۵/۰ سانتی متر کشت می شه. این نوع کشت معمولاً واسه ساقه های دراز و شاخ و برگ کوچکه. زمان برداشت فیبر حدوداً ۴- ۳ ماه پس از کشت که در اندونزی این مدت ۱۰ ماهه. اگه برداشت در زمان گلدهی انجام شه بهترین کیفیت فیبر بدست میاد. ساقه ها از سطح زمین بریده شده و در دسته هایی بسته بندی می شن تا وقتی که فیبر از چوب جدا شه خیس می شن اون وقت شسته شده و در نور آفتاب خشک می شن. یه کارگر ماهر می تونه ۴۵- ۳۶ کیلو گرم فیبر تمیز و خشک رو روزانه به این روش جدا کنه ، اگه از یه ماشین پوست کنی استفاده شه احتیاجی به خیساندن نیس (James&Duke,1983 ). برداشت گیاه واسه تولید فیبر ۱۰ – ۳ ماه بعد از کاشته و مقدار تولید فیبر درزمان دوره گلدهی زیاده . اگه واسه تولید فیبر روسل برداشت شه ، فیبر استخراجی تنها ۹/۷ – ۳/۱ درصد از مواد ساقه رو شامل می شه ، و باقی اون دست کم ۱۰ برابر بیشتر از فیبره (Crane ,1949 ) ( مشخص نیس درصدهای کرین براساس مواد خشکه یا خیس). اندازه فیبر در ساقه ها حدود ۵ درصده ( James&Duke,1983 ) . به خاطر برداشت الیاف میشه ۲۴۰ – ۹۰ روز بعد از نشاء کاری برداشت کرد . اگه گلدهی مورد توجه نباشه واسه تولید الیاف طول روزای بلند به مدت ۴ – ۳ ماه یه عامل مهمه.

اطلاعات کامل و علمی درباره گیاه دارویی چای ترش ( چای مکی ) ۲

دانه

برداشت دانه وقتی صورت میگیره که میوه های واقع در محور گل آذین از پایین تا وسط اون به طور کامل رسیده باشن.پس از قطع بوتها چندین روز به خاطر خشک شدن رها می شن و بعد عملیات کوبیدن و جداسازی بذور انجام قبول می کنه(۶۹).

خشک کردن

خشک کردن رو میشه به روشای مختلفی انجام داد. خشک کردن با تهویه کافی با به کار گیری حصیرهای گونی ، نایلونی ، بافتنی انجام می شه . تا از پخته شدن به وسیله نور خورشید که کیفیت رو کاه ش میده جلوگیری شه . هم اینکه میشه از یه صفحه تمیز پلاستیکی که در روی زمین قرار داده شده با پخش کردن لایه نازکی از کاسبرگ چای مکی روی اون خشک کرد . اما این روش باعث حمله حشرات و قارچا و کپکا می شه. پهن کردن کاسبرگها روی پردها یا چهار چوب هوادهی رو بیشتر کرده و زمان خشک کردن رو کم می کنه. اگه از روشای خشک کردن گرمایی استفاده بشه باید توجه داشت که دما از ۴۳ درجه سانتی گراد بالاتر نره .

الف- خشک کردن طبیعی کاسبرگها

در این روش کاسبرگها رو پس از جدا کردن از کپسولها ، روی گونی یا صفحات مشبکی که هوا در دو طرف اونا جریان داشته باشه در سایه پهن می کنن تا خشک شه .

ب- خشک کردن مصنوعی کاسبرگها

در این روش از دما و جریان هوای مصنوعی واسه خشک کردن کاسبرگها استفاده می شه. بدین صورت که واسه این منظور به کار گیری دمای کمتر از ۴۰ درجه سانتی گراد و به کار گیری جریان هوای بالا و شدیدی خصوصاً در مراحل اولیه خشک سازی پیشنهاد می شه ( Mcgaw,1986 ).

کارکرد

در هاوایی روسل در کشت مخلوط وزن تر کاسبرگ۱۶۰۰۰ کیلوگرم درهکتار و به تنهایی ۱۹۰۰۰ کیلوگرم در هکتارمحصول میده(James&Duke,1983). کارکرد در کشت دو منظوره ۱۷۰۰۰ کیلو گرم شاخ و برگ در ۳ مرحله ساقه بری و ۶۳۰۰ کیلو گرم کاسبرگ تولید می کنه (Morton,1975 ). تولید کاسبرگ تازه در هر گیاه از ۳/۱ کیلوگرم در کالیفرنیا تا ۸/۱ پورتوریکو و ۲۵/۷ کیلوگرم در فلوریدای جنوبی متغیره. در هاوایی روسل در کشت مخلوط با روبر ۱۶۸۰۰ کیلوگرم در هکتار کارکرد داشت (Morton,1987 ). کارکرد قسمت سبز گیاه (قسمت هوایی ) ۵۰- ۴۰ تن در هکتار گزارش شده. نسبت خشک کردن ۱۰ به ۱/۱ه یعنی از هر ۴/۴۵ کیلوگرم کاسبرگ تازه ۹۹/۴ کیلوگرم کاسبرگ خشک جفت و جور می شه. میانگین محصول ۲۵۰ کیلوگرم در هکتار، اما تا ۵۰۰ کیلوگرم در هکتار گزارش شده. میانگین تولید فیبر ۱۷۰۰ کیلوگرم در هکتار تا ۳۵۰۰ کیلوگرم در هکتار هم گزارش شده. اندازه فیبر در ساقه ها حدود ۵ درصده. کارکرد فیبر ۴- ۱ تن در هکتار گزارش شده. کلا کارکرد فیبر ۱۶۰۰ کیلوگرم در هکتار و در آفریقای غربی نزدیک ۶۵۰ کیلوگرم در هکتار، ۲۱۰۰ کیلوگرم در سری لانکا، ۱۵۰۰ کیلوگرم در جاوا و به طور تجربی کارکرد از ۳۴۰۰- ۱۲۰۰ کیلو گرم در هکتار در مالزی (James&Duke,1983 ). واریته تون-کیو از جمله واریتهای فیبری چای مکیه که در تایلند مورد کشت قرار میگیره و تاریخ کشت اون در این کشور بیشترً اواخر فروردین و زمان مناسب برداشت اون ۱۶۵ روز پس از کاشته و متوسط کارکرد فیبر اون بین ۲۷۷۵- ۱۹۶۵ کیلوگرم در هکتار (Sermsri& Duyapat,1987 ). در آزمایش کارکرد ماده خشک واریته آلتیزیما چای مکی در تایلند، به شکل تک کشتی ۱/ ۱۲ تن در هکتار گزارش گردیده (Ponyskul,1990 ). تو یه بررسی در مورد تولید دانه چای مکی و کنف میانگین کارکرد دانه بدست اومده واسه چای مکی ۶۰۰-۴۰۰ کیلوگرم و واسه کنف ۵۰۰- ۳۰۰ کیلوگرم بیان گردیده (Singh,1985 ).

منابع مورد استفاده

۱- آمار گیاه چای ترش ( ۱۳۸۵ ). مدیریت جهاد کشاورزی ایرانشهر.

۳- ترابی، ع. ( ۱۳۸۳ ) بررسی اثر تاریخ کاشت و فاصله ردیف بر کارکرد چای مکی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت.ص ۱۲۵

۴- حاجی فرجی، م. حاجی ترخانی، وا ( ۱۳۷۶ ). اثر چای ترش بر پر فشاری اولیه خون ۲، شماره ۶: ۶۴-۵۷ ناشر دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی.

۵- خور سندی، ه. حاج سید هادی، م ( ۱۳۸۰ ). اجناس زراعی مورد کشت در ایران. نشریه شماره ۳۵۴/۸۰ معاونت زراعت جهاد کشاورزی.

۶- صندوق داران، م ( ۱۳۷۹). گزارش دور و بر کشت آزمایشی گیاهان چای ترش در چاه نیمه زابل. معاونت آموزش و تحقیقات مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام استان سیستان و بلوچستان.

۱۳-Adamson, W.C.and J.E ,O’Bryan1981. Inheritance of photosensitivity in roselle, Hibiscus sabdariffa. J. Hered. 72: 443-444

۲۷- Arnon, L.1972. crop produetion in Dry Regions, Vol. II cam bridge univ. press London

۱۴- Babalola, S.O., A.O. Babalola and O.C. Aworh, 2000. Copositional attributes of the calyces of roselle (Hibiscus sabdariffa. L). J. Food Technol in Africa, 6: 133-134.

۱۵- Chakravarty, K.and N.C, Basu.1972. The anthocyanin pigmentation pat- tern in Hibiscus sabdariffa L. and its mode of inheritance, with special reference to the variation intermedius. Genetica 43: 366-374

۴- Crane, J.C. 1949. Roselle-a potenlially important plant Fiber. Econ. Bot. 3:89-103.

۱۰- Duke, J.A. 1979. Ecosystematic data on economic plants. Quart. J. crude Drug Res. 17 (3-4) : -110.

۱۲- Duke. J. 1983. Hand book of Energy crops

۸- Duke, J.A. 1978. the quest for to lerant germplasm. P. 1-61. In: ASA special symposium 32, crop to lerance to sub optimal land conditions. Am. Soc. Agron. Madison, WI.

۱۸- Facciola. S. cornucopia- A source Book of Edible plants. Kam pong publications 1990

۱۸- Follin,J.C, Zuijlen. T.V. 1972. 4 years of experiment attain on Kenaf and roselle in the Ivory coust. Tokon et fibres tropicales. 27: 2, 265-268. (27:).

۱۳- Huxley.A.1992. .the New RHS Dictionary of Gardening.

۱۶- Howard, A.and G.L.C, Howard. 1911. Studies in Indian fibre plants. No. 2. On some new varieties of Hibiscus cannabinus L. and Hibiscus sabdariffa L. Indian Dep. Agric., Mem. Bot. Serv. 4: 9-3.

۹- IbramhimRS, MikoHM, Altheacc 1998. Effect of N.P.K fertilization on the yield of Roselle.

۱۱- James A .Duke. 1983. Hand book of Energy crops. unpolished.

۱۳- Khafaga, E.R, Koch. H, 1980. Stage of maturity and quality of roselle (Hibiscus sabdariffa var. sabdariffa).I. organic acids. Angewandte- Botanik. 54: 5-6, 278- 293, 14

۱۶- Komaro v.V.L.1968. flora of the USSR. Israel program for scientific Translation.

۱۷-lakshmi , MB and MV, Naidu . 1995. Effect of time of sowing and topping on seed yield of roselle ( Hibiscus sabdariffa ). Indian Jaunal of Agronomy 40 : 4 , 682.

۱۸- Laila, M. Hilmy and nadia Gad. 2002. Effect of cobalt fertilization on the yield, quality and the essential oil composition of parsley leaves. Arab Univ. J. of Agric Sci. Ain Shams Univ. , Cairo, Egypt, 10(3): 803-829.

۱۹- Maheshwari S. 1997. Kenaf as an alternative for Wood for Pulp and Papar making Phoenix Pulp and Paper Public Co., LTD. Khon Kean , Thailand.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *