اطلاعات جالب در مورد لنفوم هوچکین | بیماری

سلامتی

: اطلاعات باحال در مورد لنفوم هوچکین

: تحقیقات روی سرطان، منتهی به پیشرفتایی در مقابله با لنفوم هوچکین شده. امروزه میشه بیشتر کسائی که لنفوم هوچکین در اونا تشخیص داده شده رو درمان، یا بیماریشان رو واسه چندین سال کنترل کرد. تحقیقات همیشگی، این نوید رو میدن که میشه در آینده توقع داشت تعداد بیش تری از مبتلایان به این سرطان با موفقیت درمان شن.

این مقاله منحصراً دربارۀ لنفوم هوچکینه. و شامل مطلبی در مورد لنفوم غیرهوچکین (NHL (Non- Hodgkins Lymphoma نیس.

در این مقاله، فهرستی از سؤالایی که می تونین اونا رو از دکتر خود سوال کنین اومده. بسیاری، همراه داشتن فهرست پرسشای مورد نظر خود رو در جلسۀ ملاقات با دکتر به درد بخور می دونن. واسه به یاد داشتن صحبتای دکتر می تونین یادداشت ورداری کنین و یا از اون اجازه بگیرین تا حرف هاش رو ضبط کنین. هم اینکه می تونین هنگام ملاقات با دکتر، یکی از اعضای خونواده یا دوستان رو به خاطر شرکت در بحثا، یاداشت ورداری یا فقط واسه گوش کردن به مطالب مطرح شده همراه خود ببرین.

لنفوم هوچکین چیه؟

لنفوم هوچکین، سرطانیه که در سلولای سیستم ایمنی شروع می شه. سیستم ایمنی وظیفۀ مقابله با عفونتا و دیگه بیماریا رو داره.

دستگاه لنفاوی بخشی از سیستم ایمنیه، و شامل اجزای زیره:

عروق لنفاوی: دستگاه لنفاوی دارای شبکه ای از عروق لنفاویه. عروق لنفاوی در تموم بافتای بدن گسترده ان.

لنف: عروق لنفاوی حامل مایع شفافی به نام لنف هستن. لنف شامل گلبولای سفید است، به خصوص لنفوسیتایی مانند سلولای B و سلولای T .

غدد لنفاوی: عروق لنفاوی به توده های بافتی کوچیک و گردی به نام غدد لنفاوی متصلند. گروه هایی از غدد لنفاوی رو میشه در گردن، زیر بغلا، قفسۀ سینه، شکم و کشالۀ ران یافت. غدد لنفاوی گلبولای سفید رو ذخیره می کنن. اونا باکتریا یا دیگر مواد مضری رو که ممکنه وارد لنف شده باشن گرفتار کرده و از بین می برن.

بخشای دیگه دستگاه لنفاوی: بخشای دیگه دستگاه لنفاوی عبارتند از لوزها، غدۀ تیموس و طحال. هم اینکه میشه بافتای لنفاوی رو در بخشای دیگه بدن، از جمله معده، پوست و رودۀ کوچیک هم یافت.

از اونجا که بافتای لنفاوی در خیلی از قسمتای بدن وجود دارن، لنفوم هوچکین می تونه تقریباً در هر کدوم تیکه از بدن شروع شه. معمولاً، این سرطان اول در غدد لنفاوی بالای دیافراگم – ماهیچه ای باریک که قفسۀ سینه رو از شکم جدا می کنه- دیده می شه. اما ممکنه لنفوم هوچکین، تو یه گروه از غدد لنفاوی دیده شه. بعضی وقتا این سرطان در دیگه بخشای دستگاه لنفاوی شروع می شه.

سلولای لنفوم هوچکین

لنفوم هوچکین وقتی ایجاد می شه که یه لنفوسیت (معمولاً از نوع سلول  B)  عجیب شه. این سلول عجیب رو سلول رید – اشتنبرگ (Reed-Stenberg Cell) می گن.

سلول رید – اشتنبرگ واسه افزایش خود، شروع به تقسیم شدن می کنه. سلولای جدید هم به نوبۀ خود دوباره و چندباره تقسیم می شن و سلولای عجیب بیش تری ایجاد می کنن. این سلولای عجیب وقتی باید، نمی میرن. هم اینکه از بدن در برابر عفونتا یا دیگه بیماریا هم مراقبت نمی کنن. افزایش کم کم سلولای اضافی، موجب تشکیل توده ای بافتی به نام غده یا تومور می شه.

واسه آگاهی بیشتر دربارۀ لنفوم هوچکین زیاد شده به بخش تعیین مرحلۀ سرطان مراجعه کنین.

عوامل خطرزا

پزشکان چیز زیادی دربارۀ دلیل ابتلای یه فرد به لنفوم هوچکین و نبود ابتلای فردی دیگه رو به این نوع سرطان نمی دونن. اما بررسیا نشون داده بعضی عوامل خطرزا، احتمال دچار شدن به این سرطان رو زیاد می کنن.

عوامل خطرزای مربوط به لنفوم هوچکین عبارتند از:

بعضی از ویروسا: دچار شدن به ویروس اپشتاین – بار (EBV (Epstein Bar Virus یا ویروس مشکل در سیستم ایمنی انسانی (Human Immunodeficiency Virus(HIV می تونه خطر دچار شدن به لنفوم هوچکین رو زیاد کنه. لنفوم مسری نیس.

سیستم ایمنی ضعیف: اگه فردی سیستم ایمنی ضعیفی داشته باشه (مثلاً در صورت دچار شدن به یه مریضی وراثتی یا استفادۀ داروهای خاص پس از پیوند عضو)، خطر دچار شدن به لنفوم هوچکین در ایشون بالا میره.

سن: لنفوم هوچکین در میان نوجوانان و بزرگسالان ۱۵ تا ۳۵ ساله، و بزرگسالانی که بالای ۵۰ سال سن دارن، شایع تره.

سابقۀ خانوادگی: احتمال ابتلای اعضای خونواده – به خصوص برادران و خواهران- فرد گرفتار به لنفوم هوچکین یا دیگه شکلای جور واجور لنفوم، به این سرطان بیشتر از دیگرونه.

داشتن یک یا چند عامل خطرزا به معنی ابتلای قطعی فرد به لنفوم هوچکین نیس. بیشتر اونایی که دارای عوامل خطرزا هستن، هیچوقت به سرطان گرفتار نمی شن.

علائم

لنفوم هوچکین می تونه موجب بروز علائم زیادی شه:

تورم (بدون درد) غدد لنفاوی موجود در گردن، زیر بغلا یا کشالۀ ران.

کاهش بی دلیل وزن.

تب دائم.

تعرق شدید شبونه.

خارش پوست.

سرفه، مشکلات تنفسی یا درد قفسۀ سینه.

ضعف یا خستگی دائم.

در بیشتر موارد، این علائم به وجود اومده به وسیله سرطان نیستن. عفونتا یا دیگه بیماریا هم می تونن موجب بروز این علائم شن. کسی که این علائم رو بیشتر از دو هفته داشته باشه باید به دکتر مراجعه کنه تا مشکلاتش تشخیص داده شده و درمان شه.

تشخیص لنفوم هوچکین

اگه غدد لنفاوی شما متورم شده یا نشونه هایی دارین که ممکنه به وجود اومده به وسیله لنفوم هوچکین باشه، دکتر تلاش می کنه تا دلیل این مشکل رو پیدا کنه، و در این جهت دربارۀ سابقۀ پزشکی شخصی و خانوادگی شما سؤالایی می کنه.

ممکنه لازم باشه بعضی از آزمایشای زیر روی شما انجام شه:

معاینۀ فیزیکی: دکتر، وجود تورم در غدد لنفاوی رو در گردن، زیر بغل و کشالۀ ران معاینه می کنه. ایشون هم اینکه وجود تورم رو در طحال یا کبد هم مورد بررسی قرار میده.

آزمایشای خون: آزمایشگاه، آزمایش شمارش کامل سلولای خون رو جهت بررسی تعداد گلبولای سفید و سلولا و مواد دیگه انجام میده.

عکس ورداری از قفسۀ سینه با اشعۀ ایکس: تصاویری که با به کار گیری اشعۀ ایکس گرفته شدن، ممکنه غدد لنفاوی متورم یا دیگه نشونه های مریضی رو در قفسۀ سینۀ شما نشون بدن.

نمونه ورداری: نمونه ورداری تنها روش قطعی تشخیص لنفوم هوچکینه. ممکنه دکتر یه غدۀ لنفاوی شما رو به طور کامل برداره (نمونه ورداری کامل (Excisional Biopsy) و یا فقط بخشی از یه غدۀ لنفاوی رو برداره (نمونه ورداری برشی (Incisional Biopsy) . معمولاً نمیشه با یه سوزن ظریف (بیوپسی سوزنی) از غدۀ لنفاوی به میزانی که واسه آسیب شناس جهت تشخیص وجود لنفوم هوچکین کافی باشه، نمونه برداشت. بهترین روش، برداشتن کامل غدۀ لنفاویه.

آسیب شناس از یه میکروسکوپ استفاده می کنه تا وجود سلولای لنفوم هوچکین رو در این بافت بررسی کنه. مریضی که به لنفوم هوچکین مبتلاست، معمولاً سلولای بزرگ و عجیب به نام سلولای رید – اشتنبرگ داره. این سلولا در بدن کسائی که به لنفوم گرفتار نیستن دیده نمی شه. به تصویر سلول رید- اشتنبرگ نگاه کنین.

سؤالایی که می تونین قبل از نمونه ورداری از دکتر سوال کنین:

نمونه ورداری چیجوری انجام می شه؟

لازمه در بیمارستان بستری شوم؟

باید واسه آماده شدن جهت نمونه ورداری، کاری انجام دهم؟

چقدر زمان میبره؟ در طول نمونه ورداری هشیار هستم؟ نمونه ورداری درد داره؟

خطراتی هم داره؟ احتمال تورم، عفونت یا خونریزی پس از نمونه ورداری چقدره؟

چقدر زمان میبره تا بهبود پیدا کنم؟

چه وقتی یافته های نمونه ورداری رو میفهمم؟ کی یافته ها رو برام توضیح میده؟

اگه سرطان داشته باشم، کی دربارۀ گامای بعدی با من صحبت می کنه؟ چه وقتی؟

شکلای جور واجور لنفوم هوچکین

آسیب شناس در صورت فهمیدن به وجود لنفوم هوچکین، نوع اونو گزارش میده. لنفوم هوچکین دو نوع کلی داره:

لنفوم هوچکین سنتی: بیشتر مبتلایان به لنفوم هوچکین، به نوع سنتی اون گرفتار هستن.

لفنوم هوچکین ندولر با غلبه لنفوسیتی (Nodular Lymphocyte-Predominant Hodgkin Lymphoma): این نوع لنفوم هوچکین بسیار نادره. به سلول عجیب این نوع، سلول پاپ کُرن (Popcorn Cell) می گن. ممکنه درمان این نوع سرطان، با نوع سنتی اون فرق داشته باشه.

 

تعیین مرحلۀ سرطان

دکتر واسه تعیین بهترین برنامۀ درمانی لازمه اندازه گسترش (مرحلۀ) لنفوم هوچکین رو بدونه. تعیین مرحلۀ سرطان، تلاشی دقیق جهت فهمیدن به اون نواحی از بدنه که درگیر سرطان هستن.

لنفوم هوچکین معمولاً از یه گروه از غدد لنفاوی به یه گروه دیگه سرایت می کنه. مثلاً، لنفومی که در غدد لنفاوی گردن شروع می شه، ممکنه اول به غدد لنفاوی بالای تَرقوها، و بعد به غدد لنفاوی زیر بغلا و درون قفسۀ سینه سرایت کنه.

به مرور، سلولای لنفوم می تونن به عروق خونی حمله کرده و تقریباً به تموم قسمتای بدن سرایت کنن. مثلاً ممکنه به کبد، ریه ها و مغز استخون حمله کنن.

تعیین مرحلۀ سرطان شامل یک یا چند آزمایش زیره:

سی.تی.اسکن: به وسیلۀ یه دستگاه اشعۀ ایکس وصل به کامپیوتر، تعدادی عکس دقیق از قفسۀ سینه، شکم و لگن مریض می گیرن. ممکنه به مریض مادۀ حاجب (Contrast Material) تزریق کنن. هم اینکه ممکنه از مریض بخوان نوع دیگری از مادۀ حاجب رو بخوره. مادۀ حاجب مشاهدۀ غدد لنفاوی متورم و دیگه نواحی شکم رو در تصاویر اشعۀ ایکس واسه دکتر ساده تر می کنه.

ام آر آی: از یه دستگاه قوی مغناطیسی وصل به کامپیوتر واسه تهیۀ عکسای دقیق از استخوانا، مغز یا دیگه بافتای مریض استفاده می کنن. دکتر می تونه این عکسا رو روی نمایشگر مشاهده و یا اونا رو روی فیلم چاپ کنه.

اسکن PET: به مریض مقدار کمی ماده قندی رادیواکتیو تزریق می کنن. بعد به وسیلۀ دستگاهی از چگونگی مصرف اون قند به وسیله سلولای بدن عکسای کامپیوتر می گیرن. سلولای لنفوم این قند رو سریع تر از سلولای طبیعی مصرف می کنن، و تصویر نواحی آلوده به لنفوم، در عکسا روشن تر از دیگر نواحی هستش.

نمونه ورداری از مغز استخون: دکتر از سوزنی کلفت واسه برداشتن نمونۀ کوچیکی از استخون و مغز استخون لگن خاصره یا یه استخون بلند دیگه استفاده می کنه، وسپس آسیب شناس نمونه رو از نظر وجود سلولای لنفوم هوچکین مورد بررسی قرار میده.

دیگه روشای تعیین مرحلۀ سرطان می تونه شامل نمونه ورداری از غدد لنفاوی دیگه، کبد یا بافتای دیگه باشه.

دکتر موارد زیر رو جهت تعیین مرحلۀ لنفوم هوچکین در نظر میگیره:

تعداد غدد لنفاوی دارای سلولای لنفوم هوچکین.

اینکه این غدد لنفاوی تو یه طرف دیافراگم قرار دارن، یا در هر دو طرف اون.

اینکه سرطان به مغز استخون، طحال، کبد یا ریه سرایت کرده یا نه؟

مراحل لنفوم هوچکین به ترتیب زیر تعریف می شن:

A: مریض کاهش وزن، تعرق شبانۀ شدید یا تب نداره.

B: مریض دچار کاهش وزن، تعرق شبانۀ شدید یا تب شده.

درمان

شیمی درمانی

پرتودرمانی

پیوند سلولای بنیادی

دکتر شما گزینه های درمانی و یافته های مورد انتظار هر یک رو واسه شما توضیح میده. شما و پزشکتون می تونین همراه با همدیگه برنامه ای درمانی جفت و جور کنین که مناسب نیازای شما باشه.

ممکنه دکتر، شما رو به یه متخصص برگشت دهد، یا اینکه خود شما از ایشون بخواین دکتر متخصصی رو معرفی کنه. متخصصانی که در درمان لنفوم هوچکین فعالیت دارن شامل متخصص خون شناسی، متخصص سرطان شناسی (اونکولوژی) و متخصص پرتودرمانی هستن. دکتر ممکنه یه متخصص خون رو به شما معرفی کنه که در زمینۀ درمان لنفوم هوچکین تخصص داره. بیشتر، اینجور پزشکانی با مراکز آموزشی همکاری دارن. ممکنه یه پرستار و یه متخصص تغذیۀ معتبر هم عضو گروه بهیاری شما باشن.

انتخاب روش درمانی بیشترً به موارد زیر بستگی داره:

نوع لنفوم هوچکین مریض (بیشتر بیماران به لنفوم هوچکین سنتی گرفتار هستن).

مرحلۀ سرطان (محلی که لنفوم در اون هست).

اینکه پهنای تومور بیشتر از ۴ اینچ (۱۰ سانتی متر) است یا نه.

سن مریض.

اینکه مریض دچار کاهش وزن، تعرق شبانۀ شدید یا تب باشه یا نه.

ممکنه افراد گرفتار به لنفوم هوچکین رو با به کار گیری شیمی درمانی، پرتودرمانی یا هر دو روش درمان کنن.

اگه لنفوم هوچکین پس از پایان درمان برگرده، پزشکان به این حالت برگشت (Relapse) یا برگشت (Recurrence) می گن. ممکنه مبتلایان به لنفوم هوچکینی که پس از تموم شدن درمان برگشته، تحت درمان با میزانای بالای شیمی درمانی، پرتودرمانی یا هر دو، و پس از اون پیوند سلولای بنیادی قرار بگیرن.

بهتره بدونین که مشکلات جانبی درمان چیستند و درمان چیجوری بر فعالیتای روزمرۀ شما اثر میذاره. از اونجا که شیمی درمانی و پرتودرمانی بیشتر به سلولا و بافتای سالم هم آسیب می رسونن، معمولاً موجب مشکلات جانبی می شن. ممکنه مشکلات جانبی واسه افراد جور واجور، یکی نباشه، و همین طور ممکنه از یه مرحلۀ درمان به مرحله ای دیگه هم متفاوت باشن. قبل از شروع درمان، گروه مراقبت پزشکی شما مشکلات جانبی احتمالی رو براتون توضیح میدن و روشی رو پیشنهاد می کنن که می تونه در مدیریت این مشکلات یاریتون کنه. هر چی سن مریض پایین تر باشه، راحت تر می تونه با درمان و مشکلات جانبی اون کنار بیاد.

شما می تونین در هر مرحله از سرطان، از مراقبت حمایتی بهره مند شید. مراقبت حمایتی، روشی درمانیه جهت پیش گیری از عفونت یا مقابله با اون، کنترل درد و دیگه علائم، درمان مشکلات جانبی درمان و کمک به مریض در کنار اومدن با اثرات عاطفی که ممکنه بر اثر تشخیص سرطان ایجاد شه.  بهتره با دکتر خود دربارۀ شرکت تو یه تحقیق بالینی – یه جور بررسی تحقیقاتی روی روشای جدید درمان- صحبت کنین.

سؤالایی که می تونین قبل از شروع درمان از دکتر سوال کنین:

به چه یه جور از لنفوم هوچکین گرفتار هستم؟ می تونین یه نسخه از گزارش آسیب شناس رو به من بدین؟

بیماریم در چه مرحله ایه؟ تومورها در کدوم ناحیه قرار دارن؟

گزینه های درمان چیستند؟ شما کدوم یکی رو پیشنهاد می کنین؟ به چه دلیل؟

بیشتر از یه روش درمانی رو من انجام می شه؟

خطرات و مشکلات جانبی احتمالی هر کدوم از روشای درمانی چیستند؟ واسه کنترل مشکلات جانبی چیکار می تونیم بکنیم؟

درمان چقدر زمان میبره؟

واسه آماده شدن جهت درمان چه کاری باید بکنم؟

لازمه در بیمارستان بستری شوم؟ اگه اینطوریه، چه یه وقتی؟

هزینۀ درمان حدوداً چقدر هستش؟ بیمه این هزینه رو پوشش میده؟

اثر درمان بر فعالیتای روزمره ام چیجوری هستش؟

شرکت تو یه تحقیق بالینی برام مناسبه؟

پس از تموم شدن درمان، هر چند وقت یه بار باید واسه معاینه مراجعه کنم؟

شیمی درمانی

در شیمی درمانی لنفوم هوچکین از دارو جهت نابود کردن سلولای سرطانی لنفوم استفاده می شه. به این روش، درمان گسترده می گن، به خاطر این که داروها وارد جریان خون می شن. داروها می تونن به سلولای لنفوم موجود در تقریباً تموم قسمتای بدن برسن.

معمولاً در این روش، بیشتر از یه دارو استفاده میشن. بیشتر داروهای مخصوص لنفوم هوچکین از راه رگ (درون وریدی) به مریض تزریق می شن، اما بعضی از اونا هم خوراکی هستن.

شیمی درمانی به شکل دوره ای انجام می شه. مریض یه دورۀ درمان و بعد یه دورۀ استراحت داره. مدت دورۀ استراحت و تعداد دوره های درمان به مرحلۀ سرطان و داروهای ضد سرطان مورد استفاده بستگی داره.

درمان در درمانگاه، مطب دکتر یا خونه انجام می شه. بعضی وقتا لازمه بعضی بیماران واسه درمان، در بیمارستان بستری شن.

مشکلات جانبی بیشترً به نوع داروهای مورد استفاده و اندازه اونا بستگی داره. این داروها می تونن به سلولای طبیعی که به سرعت تقسیم می شن آسیب بزنن:

سلولای خونی: وقتی که شیمی درمانی اندازه سلولای خونی سالم رو کم می کنه، احتمال ابتلای مریض به عفونت، کبودی یا خونریزی و احساس ضعف و خستگی شدید، بیشتر می شه. گروه مراقب، آزمایشای خون رو روی شما انجام میدن تا اندازه سلولای سالم خون شما رو بررسی کنن. در صورت پایین بودن اندازه این سلولا، داروهایی هستن که می تونن به شما در تولید سلولای خونی جدید کمک کنن.

سلولای موجود در ریشۀ مو: شیمی درمانی ممکنه موجب ریزش مو شه ولی باید بدونین که اگه دچار ریزش مو شید، موهاتون دوباره رشد می کنه اما ممکنه تا حدودی رنگ و بافت اون، با قبل فرق داشته باشه.

سلولای تشکیل دهندۀ غشاء دستگاه گوارش (Digestive Tract): شیمی درمانی می تونه موجب کاهش اشتها، حالت تهوع و استفراغ، اسهال یا زخمای دهن و لبا شه. دربارۀ داروها و روشای دیگری که می تونه به شما در کنار اومدن با این مشکلات کمک کنن، با گروه مراقب خود مشورت کنین.

بعضی از شکلای جور واجور شیمی درمانی می تونه موجب ناباروری شه:

مردان: شیمی درمانی می تونه به سلولای اسپرم آسیب بزنه. چون این تغییرات ایجاد شده در اسپرما ممکنه دائمی باشن، بعضیا از بیماران مرد، قبل از درمان، اسپرم خود رو در آزمایشگاه منجمد و ذخیره می کنن (ذخیرۀ اسپرم).

زنان: شیمی درمانی می تونه به تخمدانا آسیب برسونه. زنائی که میخوان در آینده باردار شن باید با گروه مراقب خود دربارۀ روشای ذخیرۀ تخمک قبل از شروع درمان مشورت کنن.

بعضی از داروهای مورد استفاده در درمان لنفوم هوچکین می تونه بعدا موجب بیماریای قلبی یا سرطان شه. واسه به دست آوردن اطلاعات مربوط به معاینات پس از پایان درمان به بخش پیگیری سلامت مریض پس از درمان مراجعه کنین.

سؤالایی که می تونین قبل از شیمی درمانی از دکتر سوال کنین:

در درمان من از چه دارویی استفاده می شه؟ فواید مورد انتظار این دارو چیه؟

درمان چه وقت شروع می شه؟ میتونم پس از تموم شدن اون خودم تا منزل رانندگی کنم؟

در بین درمان چه کارایی میتونم واسه مراقبت از خود انجام دهم؟

چیجوری متوجه اندازه تاثیر درمان میشیم؟

در صورت بروز کدوم مشکلات جانبی باید شما رو در جریان بذارم؟ میشه از بروز این مشکلات جانبی جلوگیری، یا اونا رو درمان کرد؟

دچار مشکلات دراز مدت هم می شم؟

 

پرتودرمانی

در پرتودرمانی (که رادیوتراپی هم نامیده می شه) مربوط به لنفوم هوچکین از اشعه های پرانرژی جهت نابود کردن سلولای لنفوم استفاده می شه. این روش می تونه موجب کاهش اندازۀ تومور شه و به کنترل درد کمک کنه.

به وسیله دستگاه بزرگی این اشعه رو به سمت نواحی تجمع غدد لنفاوی که درگیر لنفوم شدن هدف گیری و شلیک می کنن. این روش، یه درمان موضعیه، چون تنها بر سلولای موجود در ناحیۀ تحت درمان اثر میذاره. بیشتر بیماران واسه درمان، به مدت چند هفته و هفته ای ۵ روز به بیمارستان مراجعه می کنن.

مشکلات جانبی پرتودرمانی بیشترً به اندازه اشعه و اون ناحیه ای از بدن که تحت درمان قرار داره بستگی داره. مثلاً، پرتودرمانی در ناحیۀ شکم می تونه موجب حالت تهوع، استفراغ و اسهال شه. اگه قفسۀ سینه و گردن تحت درمان قرار بگیرن، ممکنه مریض دچار گلو درد و خشکی گلو و مشکل در بلع شه.

علاوه براین، ممکنه پوست مریض در نواحی تحت درمان قرمز، خشک و حساس شه، و یا مریض موهای خود رو در ناحیۀ تحت درمان از دست بده.

ممکنه خیلی از افراد در بین پرتودرمانی و به خصوص در هفته های آخر درمان، دچار خستگی شدید شن. استراحت مهمه، اما پزشکان معمولاً به بیماران پیشنهاد می کنن تا جایی که امکان داره، فعالیت کنن.

با اینکه مشکلات جانبی پرتودرمانی می تونه ناراحت کننده باشه، معمولاً میشه اونا رو کنترل یا درمان کرد. با دکتر خود دربارۀ روشای تخفیف این مشکلات صحبت کنین.

هم اینکه دونستن این مطلب که در بیشتر موارد مشکلات جانبی دائمی نیستن هم می تونه آرامش بخش باشه. با این حال، بهتره با دکتر خود دربارۀ مشکلات دراز مدت پرتودرمانی صحبت کنین. ممکنه پس از تموم شدن درمان، احتمال ابتلای به سرطان ثانویه زیاد شه. هم اینکه، پرتودرمانی در ناحیۀ قفسۀ سینه می تونه موجب بیماریای قلبی یا آسیب رسیدن به ریه ها شه.

پرتودرمانی در ناحیۀ لگن می تونه موجب ناباروری شه. از دست دادن توانایی باروری با در نظر گرفتن سن مریض موقتی یا دائم هستش:

مردان: اگه پرتودرمانی در ناحیۀ لگن انجام شه، ممکنه به بیضها آسیب برسه. ذخیرۀ اسپرم قبل از درمان می تونه یکی از گزینه های انتخابی باشه.

زنان: پرتودرمانی در ناحیۀ لگن می تونه به تخمدان آسیب برسونه. دوره های قاعدگی ممکنه متوقف شه و زنان دچار گر گرفتگی و خشکی واژن شن. ممکنه در زنان جوون تر دوره های قاعدگی دوباره شروع شه. زنائی که میخوان پس از پرتودرمانی باردار شن باید قبل از شروع درمان با گروه مراقب خود دربارۀ روشای ذخیرۀ تخمک هاشون صحبت کنن.

شاید مطالعۀ مقاله شما و پرتودرمانی انجمن ملی سرطان واسه شما به درد بخور باشه.

سؤالایی که می تونین قبل از انجام پرتودرمانی سوال کنین:

به چه دلیل لازمه این درمان رو من انجام شه؟

درمان چه وقتی شروع می شه؟ چه وقتی تموم میشه؟

در بین درمان، چه حالی دارم؟

چیجوری می تونیم از تاثیر پرتودرمانی باخبر شیم؟

ممکنه دچار مشکلات جانبی دراز مدت شوم؟

پیوند سلولای بنیادی

اگه لنفوم هوچکین پس از درمان برگرده، ممکنه روی مریض پیوند سلولای بنیادی بکنن. پیوند سلولای بنیادی خون ساز خود مریض (پیوند سلولای بنیادی اتولوگ) به مریض این امکان رو میده که توانایی دریافت میزانای بالای شیمی درمانی، پرتودرمانی یا هر دو رو داشته باشین. میزانای بالای این روشای درمانی هم سلولای لنفوم هوچکین رو تخریب می کنه و هم به سلولای خونی سالم موجود در مغز استخون آسیب می زنه.

پیوند سلولای بنیادی در بیمارستان انجام می شه. قبل اینکه مریض تحت درمان با اندازه بالای پرتو یا دارو قرار گیرد، سلولای بنیادی ایشون رو برمی دارن و ممکنه روی اونا جهت نابود کردن سلولای لنفوم احتمالی موجود، فرایندهایی بکنن. بعد سلولای بنیادی مریض رو منجمد و ذخیره می کنن. پس از اینکه مریض جهت نابود کردن سلولای لنفوم هوچکین تحت درمان با میزانای بالای پرتو یا دارو قرار گرفت، یخ سلولای بنیادی ذخیره شدۀ ایشون رو آب می کنن و اونا رو از راه لوله ای انعطاف پذیر که درون یه رگ بزرگ در ناحیۀ گردن یا قفسۀ سینه مریض وارد کردن، بهش باز می گردونن. از سلولای بنیادی پیوندی، سلولای خونی جدیدی ساخته می شن.

شاید مطالعۀ مقالۀ «پیوند مغز استخون و پیوند سلولای بنیادی خون محیطی: سوال و جواب» واسه شما به درد بخور باشه.

سؤالایی که می تونین قبل از انجام پیوند سلولای بنیادی از دکتر سوال کنین:

فواید و خطرات احتمالی پیوند سلولای بنیادی چیه؟

چه یه مدت لازمه در بیمارستان بستری باشم؟ به مراقبتای خاص نیاز پیدا می کنم؟ چیجوری در مقابل آلودگی و میکروب (Germs) ازم مراقبت می کنن؟

در مورد مشکلات جانبی چه کاری از دستمون برمیاد؟

اثر پیوند سلولای بنیادی بر فعالیتای عادی من چیجوری هستش؟

احتمال اینکه به طور کاملً بهبود پیدا کنم چقدره؟

تغذیه و فعالیت ورزشی

تغذیه و فعالیت ورزشی خیلی با اهمیته. که با تغذیۀ مناسب و انجام فعالیت ورزشی تا سر حد امکان، از خود مراقبت کنین.

واسه حفظ وزن مناسب، به اندازه مناسب کالری نیازمند هستین. هم اینکه واسه حفظ توانتان هم به پروتئین کافی نیاز دارین. تغذیۀ مناسب می تونه به شما کمک کنه تا حال بهتر و انرژی بیش تری داشته باشین.

بعضی وقتا، به خصوص در بین درمان یا کمی پس از تموم شدن اون، ممکنه اشتها نداشته باشین، ناراحت یا خسته باشین، مزۀ غذاها به نظرتون خوب گذشته نباشه. علاوه براین، مشکلات جانبی درمان (از جمله بی اشتهایی، حالت تهوع، استفراغ یا زخمای دهن) می تونن تغذیۀ مناسب رو سخت تر کنه. دکتر، متخصص تغذیه یا یه مراقب دیگه می تونه روشی رو واسه مقابله با این مشکلات به شما پیشنهاد کنه.

خیلی از بیماران فکر می کنن وقتی که فعالند، حالشون بهتر می شه. پیاده روی، یوگا، شنا و فعالیتای مثل این می تونه شما رو قوی نگه داره و انرژیتان رو زیاد کنه. ورزش می تونه حالت تهوع و درد رو کم کنه و کنار اومدن با درمان رو آسون تر کنه. ورزش به کاهش استرس هم کمک می کنه. حتماً قبل از شروع هر نوع فعالیت ورزشی، با دکتر خود مشورت کنین. هم اینکه، اگه انجام فعالیت ورزشی خاصی باعث ایجاد درد یا دیگر مشکلات شد، حتماً دکتر یا پرستار خود رو در جریان بذارین.

مراقبت پیگیرانه

پس از تموم شدن درمان مربوط به لنفوم هوچکین لازمه مرتباً مورد معاینه قرار بگیرین. بعضی وقتا، حتی وقتی که دیگه هیچ اثری از سرطان در مریض دیده نمی شه، سرطان برمیگرده، به خاطر این که ممکنه سلولای لنفوم شناسایی نشده، پس از درمان در جایی در بدن مریض باقی مونده باشن.

معاینات، به شناسایی مشکلات مربوط به سلامتی – که می تونه به وجود اومده به وسیله درمان سرطان باشه – هم کمک می کنه. احتمال ابتلای کسائی که به دلیل دچار شدن به لنفوم هوچکین تحت درمان قرار گرفتن به بیماریای قلبی؛ لوسمی؛ ملانوم؛ لنفوم غیرهوچکین؛ و سرطانای استخون، پستون، ریه، معده و تیروئید بیشتر از دیگرونه. با انجام معاینات مرتب میشه اطمینان حاصل کرد هر گونه تغییری در وضع سلامتی شناسایی شده و در صورت ضرورت درمان می شه. این معاینات می تونه شامل معاینۀ فیزیکی، آزمایشای خون، عکس ورداری از قفسۀ سینه با اشعۀ ایکس، سی. تی. اسکن و دیگه آزمایشا باشه.

ممکنه به آدمایی که به لنفوم هوچکین گرفتار هستن، پس از درمان واکسن آنفولانزا و واکسنای دیگری تزریق شه. می تونین دربارۀ موعد دریافت واکسن با گروه مراقب خود صحبت کنین.

اگه بین دو نوبت معاینه دچار هر گونه مشکلی شدید، باید دکتر خود رو در جریان بذارین.

سؤالایی که می تونین پس از پایان درمان از دکتر سوال کنین:

هر چند وقت یه بار باید واسه معاینه مراجعه کنم؟

چه آزمایشایی رو واسه جلسات معاینۀ من پیشنهاد می کنین؟

در صورت بروز چه مشکلاتی بین دو جلسۀ معاینه باید شما رو در جریان بذارم؟

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *